Wpis Język węgierski – łatwy czy trudny przekonał Was, że może nie taki diabeł straszny, jak go malują? Przeczytaliście artykuł Nauka węgierskiego i poczuliście, że ten język znajdzie się na Waszej liście rzeczy do zrobienia przed śmiercią (ang. bucket list) 😉? To świetnie się składa, bo tym razem zapraszam Was do przejścia od teorii do praktyki, czyli do zestawu: podstawowe zwroty po węgiersku.
Żarty, żartami, ale jakkolwiek by nie wyglądał Wasz pobyt na Węgrzech (czy to dłuższy urlop nad Balatonem, czy to city break w Budapeszcie), warto opanować podstawowe zwroty po węgiersku. Z jednej strony – mogą się zwyczajnie przydać i ułatwić Wam życie. Z drugiej strony – nic tak nie cieszy rodzimych użytkowników danego języka jak fakt, że osoby przybywające z innego kraju zwracają się w do nich w ich języku.
Ważna uwaga! Ze względu na to, że wymowa węgierska może sprawiać trudności, warto korzystać z internetowego słownika wymowy, np. Forvo. Aby Wam ułatwić samodzielną naukę, podlinkowałam poszczególne słowa z tego artykułu, żebyście od razu mogli ich odsłuchać.
Jak się przywitać po węgiersku?
Zacznijmy od powitań. Warto je znać, bo to one przełamują lody i wprowadzają miłą atmosferę. W języku węgierskim, tak jak np. w angielskim czy hiszpańskim, formalne powitania zmieniają się zależności od pory dnia. Powiemy zatem:
- Jó reggelt kívánok! – Dzień dobry (rano)!
- Jó napot kívánok! – Dzień dobry (po południu)!
- Jó estét kívánok! – Dobry wieczór!
Możemy opuścić ostatnie słowo – kívánok, które jest czasownikiem i dosłownie oznacza “życzę”. Wówczas powitanie, choć nadal formalne, będzie mniej oficjalne. Mniej formalnie rozpoczniemy rozmowę tak (gdy zwracamy się do jednej osoby):
A gdy zwracamy się do dwóch lub większej liczby osób, powiemy tak:
- Sziasztok! – Cześć!
- Szervusztok! – Cześć!
- Szevasztok!– Cześć!
- Helósztok! – Cześć!
Jak się pożegnać po węgiersku?
Gdy chcemy się pożegnać, formalnie powiemy:
- Viszontlátásra! / Viszlát! – Do widzenia!
- Jó éjszakát! / Jó éjt! – Dobranoc!
Natomiast w sytuacjach mniej formalnych użyjemy zwrotów znanych z powitań. Gdy zwracamy się do jednej osoby, powiemy:
A gdy zwracamy się do dwóch lub większej liczby osób, użyjemy:
- Sziasztok! – Cześć!
- Szervusztok! – Cześć!
- Szevasztok! – Cześć!
- Helósztok! – Cześć!
💡Ciekawostka! W języku węgierskim funkcjonuje zwrot Kezét csókolom! (używany też: w skróconych formach: Csókolom! albo Kézcsók!), który oznacza “Całuję rączki!”. Używa się go w dwóch sytuacjach – gdy dzieci zwracają się do dorosłych oraz gdy mężczyźni zwracają się do starszych kobiet.
Dodatkowe zwroty grzecznościowe
Warto poznać jeszcze parę przydatnych fraz:
- Igen. – Tak.
- Nem. – Nie.
- Elnézést (kérek)! – Przepraszam! (gdy chcemy zwrócić czyjąś uwagę)
- Bocsánat! – Przepraszam! (gdy chcemy za coś przeprosić)
- Bocsi! – Przepraszam! (nieformalna wersja Bocsánat!)
- Köszönöm! – Dziękuję!
- Köszi! / Kösz! – Dzięki! (nieformalnie)
- Tessék! – Proszę!
💡Ciekawostka! Tessék! może mieć kilka znaczeń:
- Proszę!
- Proszę wejść! (jako odpowiedź na pukanie do drzwi)
- Halo! (kiedy odbieramy telefon)
- W czym mogę pomóc? (jako zapytanie ze strony sprzedawcy w sklepie)
- Proszę usiąść! (przy wskazywaniu komuś miejsca)
W sytuacji, gdy czegoś nie rozumiemy lub nie wiemy, warto pamiętać, jak to powiedzieć w języku bratanków:
Przedstawianie się po węgiersku
Podobnie jak znajomość zwrotów grzecznościowych, tak i umiejętność przedstawienia się po węgiersku pomoże nawiązać nić porozumienia pomiędzy rozmówcami. Z pewnością zyskacie sympatię Węgrów, gdy przedstawicie się w ich języku. Na pytanie:
- Mi a neve? albo Hogy hívják? – Jak ma pan/pani na imię?
- Mi a neved? albo Hogy hívnak? – Jak masz na imię?
odpowiadamy:
- Én… vagyok. – Jestem…
- A nevem… – Mam na imię…
Gdy już powiedzieliśmy swoje imię, można dodać “Bardzo mi miło”. Po węgiersku będzie to jedno słowo:
- Örvendek! (dosłownie: Raduję się!)
Kilka słów o sobie
Kiedy już się przedstawimy, przychodzi czas na poznanie się bliżej i dowiedzenie się czegoś więcej o sobie nawzajem. Do tego przydadzą się Wam poniższe zwroty.
- Lengyelország – Polska
- Lengyelországból jöttem. – Jestem z Polski.
- lengyel – Polak / Polka
- Lengyel vagyok. – Jestem Polakiem / Polką.
W rozmowach z Węgrami mogą Wam się przydać nazwy członków rodziny:
- apa – ojciec
- anya – matka
- gyerek / gyermek – dziecko
- fiú – syn
- lány – córka
- nagyapa – dziadek
- nagyanya – babcia
- unoka – wnuk/wnuczka
- unokatestvér – kuzyn/kuzynka
- férj – mąż
- feleség – żona
Słowa “brat” i “siostra” wymagają osobnego omówienia. Dlaczego? Ponieważ w języku węgierskim inaczej określamy brata i siostrę w zależności od tego, czy są starsi czy młodsi od nas :
- fiútestvér – brat (bez określenia wieku)
- öcs – młodszy brat
- báty – starszy brat
- lánytestvér – siostra (bez określenia wieku)
- húg – młodsza siostra
- nővér – starsza siostra
Zaimki pytające kto? co?…
Język węgierski jest tak różny w wymowie od innych języków, że zapamiętanie całych zdań może stanowić wyzwanie. W takich przypadkach poratują Was krótkie pytania-zaimki.
- Ki? – Kto? (l.p.)
- Kik? – Kto? (l.mn.)
- Mi? – Co? (l.p.)
- Mik? – Co? (l.mn.)
- Hol? – Gdzie?
- Mikor? – Kiedy?
- Melyik? – Który? / Która? / Które?
- Milyen? – Jaki? / Jaka? / Jakie?
Pytanie o drogę po węgiersku
Gdy poruszamy się po mieście, czasem potrzebujemy zapytać o drogę (nawet w czasach GPS). Na początek zapamiętajcie:
Jeszcze słówka potrzebne do określania kierunku:
- egyenesen – prosto
- jobb / jobbra – prawo (z prawej strony) / w prawo
- bal / balra – lewo (z lewej strony) / w lewo
Podczas poruszania się po mieście możecie potrzebować tych słów:
- repülőtér – lotnisko
- vasútállomás – dworzec kolejowy
- taxiállomás – postój taksówek
- buszmegálló – przystanek autobusowy
- villamosmegálló – przystanek tramwajowy
- metró – metro
- érkezés – przyjazd
- indulás – odjazd
Podstawowe zwroty po węgiersku – miejsca użytkowe
W czasie pobytu w Budapeszcie lub innym, niemniej urokliwym węgierskim mieście, zapewne będziecie chcieli zwiedzić któreś z muzeów czy coś zjeść. W takich przypadkach możecie potrzebować tych słów:
- múzeum – muzeum
- posta – poczta
- étterem – restauracja
- presszó – kawiarnia (oferuje kawę, lekkie przekąski i czasami napoje alkoholowe)
- kávézó – kawiarnia
- cukrászda – cukiernia
Jestem pewna, że pozostaniecie na Węgrzech kilka dni, a może i dłużej? Wówczas przyda się nocleg (np. ze śniadaniem):
Zakupy i wymiana walut
Na Węgrzech walutą jest forint. Oczywiście, możecie płacić kartą, ale możecie też wymienić polskie złote na węgierską walutę, aby płacić gotówką:
- bank – bank
- pénzautomata/ATM – bankomat (pénz to pieniądze)
- pénzváltó – kantor wymiany walut
- bevásárlóközpont/ pláza – centrum handlowe
- áruház – dom towarowy
- üzlet / bolt – sklep
- ruhaüzlet – sklep odzieżowy
- cipőbolt – sklep obuwniczy
Podstawowe zwroty po węgiersku – nagłe wypadki
Jeśli (odpukać!) zgubicie paszport lub dowód osobisty, trzeba będzie udać się do ambasady, aby wyrobić tymczasowy dokument:
- nagykövetség – ambasada
- útlevél – paszport
- személyi igazolvány – dowód osobisty
Nikomu tego nie życzę, ale czasem potrzebna jest pomoc lekarska lub choćby konsultacja z farmaceutą:
- gyógyszertár – apteka
- kórház – szpital
Może zdarzyć się też tak, że będziecie potrzebować słowa “policja”. Jeśli podróżujecie po krajach europejskich, to jesteście przyzwyczajeni, że “policja” wszędzie brzmi podobnie: 🇬🇧 🇫🇷 police, 🇩🇪 Polizei, 🇪🇸 policía, 🇵🇹 polícia 🇮🇹 polizia, 🇩🇰 politi… No cóż, policja po węgiersku nie wpisuje się w ten prosty schemat – powstały nawet memy na ten temat 😂.
- rendőrség – policja
A dlaczego rendőrség? Otóż, rend to porządek, őr – strażnik; końcówka -ság/-ség wskazuje, że chodzi o rzeczownik. Prawda, że logiczne?😉 Na kociec jeszcze dwa przydatne miejsca:
💡Ciekawostka! Wielu Polaków wybiera się w podróż na Węgry, aby skorzystać z dobrodziejstw leczniczych wody. Kto odwiedza stolicę, na pewno usłyszy o Kąpielisku Széchenyiego – największym w Europie kompleksie basenów i term. Tylko nie szukajcie na drogowskazach słowa uszoda (basen). Węgrzy używają w tym kontekście słowa gyógyfürdő (gyógyul – powracać do zdrowia, fürdő – kąpiel). Kąpielisko Széchenyiego to zatem Széchenyi gyógyfürdő.
Określanie czasu
Oto podstawowe słownictwo związane z określaniem czasu. Jeśli z głowy wylecą Wam liczebniki (podajemy je w akapicie poniżej), to zawsze możecie pokazać godzinę na zegarku czy w komórce 😁. Z pewnością warto zapamiętać dni tygodnia – ich znajomość przydaje się zaskakująco często. Choćby po to, by podczas robienia zakupów lub korzystania z innych usług wiedzieć, w jakie dni tygodnia jest to możliwe, a w jakie – nie:
- Hány óra van? – Która jest godzina?
- tegnap – wczoraj
- ma – dziś
- holnap – jutro
- hét – tydzień
- hónap – miesiąc
- év – rok
- hétfő – poniedziałek
- kedd – wtorek
- szerda – środa
- csütörtök – czwartek
- péntek – piątek
- szombat – sobota
- vasárnap – niedziela
Gdybyście musieli podać numer telefonu lub adres, wówczas znajomość liczebników (przynajmniej tych do dziesięciu) może okazać się przydatna:
- nulla– zero
- egy – jeden
- kettő – dwa
- három – trzy
- négy – cztery
- öt – pięć
- hat – sześć
- hét – siedem
- nyolc – osiem
- kilenc– dziewięć
- tíz – dziesięć
Ciekawe zwroty po węgiersku
Podstawowe zwroty po węgiersku warto uzupełnić o zestaw tych wyrażeń:
- Uram! – Proszę pana! (dosłownie: Mój panie!)
- Asszonyom! / Hölgyem! – Proszę pani! (dosłownie: Moja pani!)
- Segítség! – Pomocy!
- Figyelem! – Uwaga!
- Egészségedre! – Na zdrowie! (przy wznoszeniu toastu)
- Jó étvágyat! – Smacznego!
- Rendben!, Jó! – W porządku!
- Természetesen! – Oczywiście!
- Mennyibe kerül? – Ile kosztuje?
- Szívesen! – Chętnie!
- Szeretnék… – Chciałbym/Chciałabym…
- Semmi baj. – Nic się nie stało./ W porządku.
- Kellemes hétvégét! – Miłego weekendu!
Podstawowe zwroty po węgiersku – jak się ich nauczyć
Wiem, że zabrzmi to trywialnie, ale tylko regularne uczenie się sprawi, że powyższe podstawowe zwroty po węgiersku trafią do Waszej pamięci długotrwałej. W systematycznej nauce nie zapominajcie o metodzie fiszek! Przeczytacie o niej tutaj. Zapisujcie słówka (najlepiej z wymową) na fiszkach in blanco i powtarzajcie je z pudełkiem MEMOBOX. Zdziwicie się, jak przyjemna, a – przede wszystkim – jak skuteczna jest ta metoda. A kiedy nadejdzie dzień wyjazdu na wymarzony urlop nad Balatonem lub na krótki city break do Budapesztu, język węgierski nie będzie już taki obcy. Sok sikert!
