Jeśli stawiasz sobie pytanie: jak pomóc dziecku w nauce?, to znaczy, że jesteś świadomym rodzicem, który zdaje sobie sprawę, że nasz system edukacji nie jest doskonały. Nie uczy, jak się uczyć. Rodzicem, który rozumie, że trzeba się zaangażować i samemu pokazać dziecku skuteczne sposoby na naukę, tak by w przyszłości było mu łatwiej. Bo nie ma ucieczki przed uczeniem się – szkoła czy studia to nie koniec nauki. Jako dorośli często stajemy przed koniecznością dokształcenia się – poznajemy kolejny język obcy czy zdajemy egzamin na prawo jazdy. Dlatego tak ważne jest, żeby nauczyć dziecko, jak się uczyć. Bo, jak mawiał Sebastian Leitner, twórca metody, którą za moment Wam przedstawimy:
Nie ma złych uczniów, są tylko złe metody nauczania.
W tym artykule skupimy się na jednej metodzie nauki, która jest nie tylko niezwykle skuteczna, lecz także atrakcyjna dla dzieci. Wyjaśnimy, jakie są jej założenia, na czym polega jej fenomen i dlaczego szczególnie dobrze sprawdza się w przypadku dzieci, również tych młodszych, z klas 1-3. Oczywiście, zdajemy sobie sprawę, że jedna metoda, choćby najskuteczniejsza, to nie wszystko. Dlatego podpowiemy Wam, czym ją “obudować”, aby nauka przyniosła jak najlepsze rezultaty. Nie zabraknie też części praktycznej – pokażemy Wam na przykładach, jak pomóc dziecku w nauce języka, czy jak pomóc dziecku w nauce matematyki, historii, geografii, biologii czy chemii.
Jak pomóc dziecku w nauce – poznaj metodę fiszek
Metoda, o której mowa, to metoda fiszek. Uznawana jest ona powszechnie za jedną z najlepszych metod nauki pamięciowej, dlatego świetnie sprawdza się jako pomoc w nauce przedmiotów szkolnych. Wiedzą o tym doskonale nasi zachodni sąsiedzi – w Niemczech uczenie się przy pomocy fiszek jest stałym elementem edukacji uczniów i studentów.
Na czym polega metoda fiszek?
Człowiekiem, który opracował metodę nauki z fiszek, był wspomniany już Sebastian Leitner. Wychodził on z założenia, że skuteczna nauka musi łączyć ze sobą dwa elementy – zapamiętywanie i powtarzanie. Im łatwiejsze jest zapamiętywanie i bardziej usystematyzowane powtarzanie, tym szybsza i efektywniejsza jest nauka. Leitner wykorzystał fiszki jako podstawę dla swojej metody. Fiszki bazują na prostym, ale genialnym pomyśle: na awersie zapisujemy pytanie, na rewersie – odpowiedź. Taka forma nauki ułatwia zapamiętywanie, ponieważ dzieli materiał na mniejsze partie i angażuje pamięć poprzez aktywne przypominanie sobie informacji. To właśnie odróżnia fiszki od biernego przeglądania podręczników czy notatek. Aby usystematyzować powtarzanie, doprojektował do nich pudełko z pięcioma przegródkami, między którymi – zgodnie z określonymi zasadami – przekłada się fiszki. I tu zaczyna się magia ✨
Co stoi za fenomenem metody fiszek?
To właśnie w tym pudełku, nazywanym pudełkiem MEMOBOX, tkwi fenomen tej metody. Dlaczego? Ponieważ MEMOBOX pełni rolę osobistego nauczyciela, który:
- Selekcjonuje materiał na ten, którego zapamiętanie sprawia najwięcej kłopotu, i na ten, którego przyswojenie przychodzi bez trudu.
- Rozkłada naukę w czasie, tak aby powtarzanie następowało po odpowiednio długiej przerwie.
- Automatyzuje powtórki, dzięki czemu uczeń wie, kiedy nadszedł czas na powtórkę – widzi swoje postępy i nie musi zastanawiać się, co i kiedy powtórzyć.
Czy metoda fiszek jest dobra dla dzieci?
Tak, jak najbardziej. Dzieci chętnie uczą się za pomocą fiszek z prostego powodu – jest to nauka przez zabawę. Dzięki atrakcyjnej formie (fiszki i kolorowe pudełko z przegródkami) oraz formule quizu (wiem – idę do przodu, nie wiem – wracam na początek) dziecko nie odbiera nauki jako nudnego obowiązku. To sprawia, że jest bardziej zaangażowane, dłużej utrzymuje koncentrację i zainteresowanie nauką. Dużą zaletą jest także to, że dziecko widzi swoje postępy. Każde przełożenie fiszki do kolejnej przegródki daje mu poczucie sukcesu, a to motywuje do dalszej pracy. Metoda fiszek nie stresuje. Docelowo dziecko samodzielnie sprawdza swoje odpowiedzi, bez presji związanej z ocenianiem czy odpytywaniem (czy to przez nauczyciela, czy to przez rodzica). Kontrolowanie własnych postępów uczy samodzielności i odpowiedzialności, czyli umiejętności, które będą procentować, gdy z czasem dziecko będzie uczyć się bez wsparcia rodziców.
I jeszcze wisienka na torcie 🍒 Współcześnie coraz bardziej doceniamy rozwiązania, które pomagają ograniczać czas spędzany przed przed urządzeniami elektronicznymi. Tradycyjne, papierowe fiszki są świetnym sposobem na naukę bez ekranu.
Od jakiego wieku dziecko może korzystać z fiszek?
Z pewnością głównym wyznacznikiem będzie to, czy dziecko potrafi pisać i czytać. Jeśli tak, to nic nie stoi na przeszkodzie, żeby z fiszek korzystali już uczniowie pierwszej klasy. Jeśli zaś chodzi o korzystanie z pudełka MEMOBOX®, to zasady nie są bardziej skomplikowane od zasad przeciętnej gry planszowej. Oczywiście, na początku wymagane jest wsparcie rodzica, zarówno przy tworzeniu fiszek, jak i przy powtórkach. Z czasem rola rodzica ogranicza się do minimum, tak by uczyć dziecko samodzielności i odpowiedzialności (szczególnie przy starszych dzieciach, 10+).
Jak uczyć dziecko w domu – naucz je uczyć się metodą fiszek
✍️ Po pierwsze – twórzcie własne fiszki! Czyste fiszki w kratkę będą idealnym wyborem na początek. Najlepiej, jeśli dziecko systematycznie przygotowuje fiszki z materiałem, który pojawia się na zajęciach. Rolą rodzica jest tu przede wszystkim nauczyć dziecko, jak treść podręcznika czy zeszytu podzielić na małe “porcje”, które da się przenieść na fiszki. To niezmiernie ważna umiejętność! Jeśli zaś chodzi o samo zapisywanie informacji, to nie wyręczajcie dziecka, pozwólcie, żeby samo pisało swoje fiszki, wtedy zapamiętuje ono informacje już na etapie ich tworzenia. Warto zachęcać dziecko do dodawania do fiszek rysunków i korzystania z kolorowych pisaków. Dzięki temu już samo przygotowywanie fiszek staje się ciekawsze i bardziej angażujące, a elementy wizualne dodatkowo pomagają lepiej zapamiętać materiał. Tu dowiecie się, jak tworzyć własne fiszki.
🗃️ Po drugie – powtarzajcie materiał z pudełkiem MEMOBOX! W nauce z fiszkami niezbędne jest pudełko z pięcioma przegródkami. Zasady pracy z pudełkiem nie są trudne, ale z pewnością dziecko będzie potrzebowało na początku Waszego wsparcia. Dlatego zanim włożycie pierwszą fiszkę do pudełka, koniecznie przeczytajcie, jak pracować z pudełkiem MEMOBOX. Z czasem dziecko nabierze wprawy, wypracuje swój własny rytm nauki i będzie mogło uczyć się samodzielnie. I o to chodzi.
Najprościej będzie, jeśli na początku Waszej fiszkowej przygody wybierzecie typowo szkolny zestaw do szybkiej nauki, czyli pudełko MEMOBOX COMPACT + 500 fiszek w kratkę + plastikowe etui + poradnik dla rodzica.
Jak uczyć się języka obcego metodą fiszek?
Jeśli chcesz pomóc dziecku w nauce angielskiego, niemieckiego czy hiszpańskiego, to chyba nie ma lepszej metody niż metoda fiszek. W końcu nauka języka to głównie nauka pamięciowa. Absolutnie odradzamy uczenie się z list słówek z zeszytu. Jeśli dziecko w taki sposób zapisuje słówka na lekcji, to dopilnujcie, aby w domu na bieżąco przenosiło je na fiszki, stosując zasadę jedno słówko = jedna fiszka. Do słówka możecie wspólnie wymyślić prosty przykład. Fiszki do angielskiego mogą wyglądać tak:
Przód: pies / mądry pies
Tył: a dog / a smart dog
Przód: głodny / Jestem głodny.
Tył: hungry / I’m hungry.
Przód: zazwyczaj / Zazwyczaj wstaję o 7.00.
Tył: usually / I usually get up at 7 a.m.
Poniżej przykładowe fiszki do niemieckiego (kolory pomagają zapamiętać rodzaj rzeczownika):
Czy fiszki można stosować w nauce innych przedmiotów szkolnych?
Tak! Tak! I jeszcze raz – tak! Wspominaliśmy już, że metoda fiszek od wielu dekad świetnie sprawdza się w niemieckim systemie edukacji i należy tam do najpopularniejszych pomocy dydaktycznych. W końcu miliony Niemców nie mogą się mylić😉.
Nauka matematyki, nauka historii, geografii, biologii czy chemii nie musi sprowadzać się do słynnego ZZZ (zakuć, zdać, zapomnieć). Dzięki fiszkom dziecko może uczyć się tak, żeby zrozumieć, zdać i nie zapomnieć.
Jak pomóc dziecku w nauce – róbcie fiszki do matematyki
Fiszki dobrze sprawdzają się w matematyce, ponieważ uczą aktywnego “wywoływania” informacji. Zamiast tylko patrzeć na rozwiązanie, dziecko samodzielnie próbuje podać wynik lub wyjaśnić pojęcie, a taki sposób nauki uczy myślenia i ćwiczy pamięć. Fiszki do matematyki mogą zawierać proste równania, tabliczkę mnożenia, wzory czy definicje. Przykładowo mogą one wyglądać tak:
Przód: 7 × 7 = ?
Tył: 49
Przód: Ile wynosi suma kątów w kwadracie?
Tył: 360°.
Przód: Co to jest liczba pierwsza?
Tył: Liczba większa od 1, która dzieli się tylko przez 1 i samą siebie.
Jak pomóc dziecku w nauce – fiszki do historii
Fiszki to również game changer w nauce historii, ponieważ pomagają one zapamiętywać daty, wydarzenia i postaci w uporządkowany sposób. Tu również dużą zaletą jest też to, że fiszki uczą aktywnego przypominania sobie informacji. Zamiast biernie czytać podręcznik czy notatki z lekcji, dziecko samodzielnie odpowiada na pytania. Taki sposób nauki skuteczniej utrwala wiedzę. Fiszki do historii mogą wyglądać tak:
Przód: Kiedy była bitwa pod Grunwaldem?
Tył: 1410
Przód: Kim był Józef Piłsudski?
Tył: Naczelnik państwa, twórca niepodległej Polski (1918)
Przód: Co to jest feudalizm?
Tył: system społeczno-gospodarczy oparty na zależności lennik–wasal
Jak pomóc dziecku w nauce – fiszki do geografii, biologii czy chemii
Podobnie ma się sprawa z fiszkami do geografii, biologii czy chemii. Również przy tych przedmiotach w prosty sposób można podzielić materiał na małe porcje i aktywnie wywoływać z pamięci konkretne informacje. To wręcz rewolucyjne podejście do nauki, jeśli do tej pory dziecko uczyło się w ten sposób, że wielokrotnie czytało podręcznik czy notatki. A pewnie tak jest, bo to ciągle najpopularniejsza “metoda” nauki na świecie 😮.
Przykładowe fiszki do geografii:
Przód: Co oznacza skala mapy?
Tył: Informuje, ile razy rzeczywistość została zmniejszona na mapie.
Przód: Jakie są podstawowe elementy pogody?
Tył: Temperatura, opady, wiatr, ciśnienie.
Przód: Który kontynent jest największy?
Tył: Azja.
Fiszki do biologii:
Przód: Co to jest komórka?
Tył: Najmniejsza jednostka budująca organizmy żywe.
Przód: Co to są kręgowce?
Tył: Zwierzęta posiadające kręgosłup.
Przód: Co to jest układ pokarmowy?
Tył: Układ narządów odpowiedzialny za trawienie i wchłanianie pokarmu.
Fiszki do chemii:
Przód: Co to jest pierwiastek?
Tył: Substancja zbudowana z jednego rodzaju atomów.
Przód: Jaki symbol ma sód?
Tył: Na.
Przód: Jak lakmus reaguje na kwas?
Tył: Zmienia kolor na czerwony.
Jak pomóc dziecku w nauce – wpajaj dziecku dobre nawyki
Czym skorupka za młodu nasiąknie… Brzmi jak banał? Może i tak, ale trudno odmówić temu powiedzeniu ważnego przesłania dla nas, rodziców. To, co teraz wpoimy naszym dzieciom, póki są podatne na nasz wpływ, stanie się fundamentem, na którym będą budować swoje dorosłe życie. Dlatego tak ważne jest, by angażować się w ich edukację i podchodzić do niej świadomie oraz odpowiedzialnie. Tak by ten fundament był solidny i trwały.
Podstawową zasadą jest jednak zawsze pozytywne nastawienie. Nauka powinna cieszyć zarówno dziecko, jak i rodziców, nigdy natomiast nudzić lub, co gorsza, denerwować. Dlatego przystępujcie do pracy z dzieckiem, gdy jest ono wypoczęte, a kończcie, gdy tylko zauważycie oznaki znużenia – tak u dziecka, jak i u siebie.
Systematyczność
Nawyków wspierających uczenie się wiele. Ale gdybyśmy mieli wskazać tylko jeden nawyk, który warto wpajać dzieciom, to postawilibyśmy na systematyczność. Nauczmy dziecko uczyć się codziennie (w miarę możliwości, oczywiście). Jeśli podstawą nauki będą fiszki, to nie ma niebezpieczeństwa, że za szybko powtórzycie dany materiał. Zadba o to MEMOBOX. Dzieciom w zupełności wystarczą krótkie, 10-15 minutowe sesje per przedmiot. Jak pomóc dziecku w wyrobieniu sobie tego nawyku? Po pierwsze – ustawcie przypominajkę w telefonie. Po drugie: trzymajcie fiszki i pudełko MEMOBOX w widocznym miejscu, tak aby rzucały się w oczy.
Docenianie siebie
Warto uczyć dzieci doceniania własnego wysiłku i małych sukcesów podczas nauki, zamiast skupiania się wyłącznie na efektach. O tym, jak ważny jest nawyk chwalenia samego siebie, choćby za najmniejsze postępy, wiedział Sebastian Leitner, gdy opracowywał metodę fiszek. Zauważcie, że umożliwia ona bardzo częste odczuwanie satysfakcji: każda opanowana fiszka i przełożenie jej do kolejnej przegródki staje się małym sukcesem, który motywuje do dalszego działania. Trudno osiągnąć podobny efekt, gdy dziecko uczy się słówek z listy albo zapamiętuje definicje zapisane w podręczniku.
Jak pomóc dziecku w nauce – podsumowanie
Podsumowując: jeśli chcecie naprawdę pomóc dziecku w nauce, zacznijcie od nauczenia go, jak skutecznie się uczyć. Ponieważ nas samych nigdy tego nie nauczono, to nie mamy dobrych wzorców. Na szczęście na naukę nie jest za późno, a dobre metody są na wyciągnięcie ręki. Jedną z nich jest metoda fiszek, która jest skuteczna, ma wszechstronne zastosowanie i niesie ze sobą wiele innych, dodatkowych korzyści. Gorąco zachęcamy Was do jej wypróbowania. Potrzebujecie do tego czystych fiszek i pudełka MEMOBOX. Jeśli zaś chodzi o wpajanie dziecku dobrych nawyków, to oprócz tych, które wspiera sama metoda fiszek, z pewnością warto postawić na systematyczność.
Życzymy Wam i Waszym dzieciom jak najwięcej radości z nauki oraz zadowolenia z najmniejszych postępów.
